مرتضى راوندى
340
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
كشتيبانان بخرند و هم اينجا مال بايشان رسد . و خواجه را چندين پسر بود ، بعضى وزارت سلاطين كردند و بعضى وزارت خليفه مسترشد . و گويند پسر او مؤيد الملك از بلخ پيش پدر آمد و در آنوقت بيست ساله بود و حسن صورت به كمال داشت ، و خواجه دختر ابو القاسم بن رضوان را به بغداد جهت او خواستگارى كرده بود و پسر را طلبيد تا به بغداد فرستد و مصاهرت « 1 » باتمام رساند . چون روى پدر بديد ، زمين ببوسيد ، خواجه او را نزديك خويش خواند ، ديگرباره زمين ببوسيد ، خواجه او را در كنار گرفت و روى او را بوسه داد و بگريست و گفت : اى پسر همين ساعت به بغداد رو به تدبير زفاف مشغول شو . پس پدر را وداع كرد و بيرون آمد . چون مؤيد الملك بيرون رفت ، خواجه ديگرباره بگريست و با حاضران گفت ، به خدا زندگى بقّالان و عيش ايشان از من خوشتر است زيراكه بقال بامداد به دكان آيد و شبانگاه به خانه رود و رزقى كه خداى تعالى روزى كرده باشد با اهل و عيال خود بخورد و فرزندان پيش او جمع شوند و او بديدار ايشان خرم و خوشدل باشد و من به اين بسطت جاه و وسعت دستگاه اين فرزند را كه به اين سن رسيده است ، چند نوبت معدود ديدهام و عمر عزيز من در تحمّل مشاقّ « 2 » اسفار و ارتكاب اخطار « 3 » مىگذرد و شب و روز مستغرق مصالح سلطان و ممالك و لشكر و خدم و حشم اوست و با اينهمه كاشكى از دشمنان و حسودان ايمن بودمى ، و چون اوقات به چنين حالات گذران باشد ، لذّت عيش خويش كى توانم پرداخت . » داورى دربارهء سياستنامه سير الملوك يا سياستنامه يا پنجاه فصل ، اثر مشهور نظام الملك طوسى است كه خوشبختانه توجه و اعتناى فارسىزبانان و علاقهمندان به ادب فارسى را به خود جلب كرده است و چاپهاى متعددى از اين كتاب در دست است و گاهى به صورت تلخيص و گاهى هم به صورت ترجمه به زبانهاى فرانسوى ، انگليسى و آلمانى و روسى در دسترس مردم قرار گرفته است . اخيرا اين كتاب به وسيلهء آقاى « دارك » در سلسله انتشارات بنگاه ترجمه و نشر كتاب منتشر شده است كه چاپ دوم اين كتاب مطمئنتر و منقّحتر از چاپ اول آن است ، اين كتاب به سبب اقبال عامه مردم ، مورد تصرف كاتبان و ناسخان كمسواد قرار گرفته است و
--> ( 1 ) . دامادى ، خويشاوندى از راه مواصلت . ( 2 ) . مشكلات سفرها ( 3 ) . امور دشوار و خطرناك